Đầu tháng 5, con tàu MV Hondius chở khoảng 150 hành khách đến từ 23 quốc gia gặp mắc kẹt ngoài khơi Cape Verde. Lý do là vì nhiều người trên tàu bị nghi nhiễm một chủng virus Hanta nguy hiểm có tỷ lệ tử vong cao.
Con tàu buộc phải dừng chân ở một số hòn đảo xa xôi. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khi đó cần nhanh chóng có câu trả lời cho mầm bệnh. Một trung tâm nghiên cứu y sinh tại Senegal, chỉ cách Cape Verde khoảng một giờ bay, được đề nghị hỗ trợ thu thập và phân tích mẫu bệnh phẩm từ các hành khách nghi nhiễm.
Để ngăn chặn bệnh dịch bùng phát, mỗi giờ đều quan trọng
Để xét nghiệm các ca bệnh trên tàu ở Cape Verde, WHO đã điều động vật tư từ phòng thí nghiệm, thuê máy bay đưa nhóm chuyên gia tới quần đảo rồi mang mẫu bệnh phẩm trở lại Senegal. Các mẫu được đóng gói theo quy trình nghiêm ngặt: đặt trong ống nghiệm, bọc nhựa và niêm phong trong thùng carton có cảnh báo sinh học.
Khoảng 3 giờ sáng, nhóm nghiên cứu ở Dakar bắt đầu làm việc hết công suất vì hiểu rằng từng giờ từng phút đều mang ý nghĩa sống còn.
Rạng sáng 5/5, máy bay chở các mẫu bệnh phẩm hạ cánh xuống Senegal. Tại Viện Pasteur Dakar, các nhà khoa học lập tức làm việc xuyên đêm, sử dụng các thiết bị phòng thí nghiệm hiện đại và máy tính công suất lớn để tìm ra câu trả lời mà giới y tế toàn cầu đang chờ đợi.
Người mặc đồ bảo hộ dọn dẹp rác thải từ tàu du lịch MV Hondius sau khi cập cảng Rotterdam (Hà Lan). (Nguồn: AP)
Các mẫu bệnh phẩm được mở trong phòng thí nghiệm an toàn sinh học chuyên dụng, sau đó được vô hiệu hóa bởi đội ngũ chuyên gia trước khi đưa vào xét nghiệm. Tiếp đó, các nhà khoa học sử dụng máy giải trình tự gen để lập bản đồ bộ gen của virus.
Chỉ trong vòng 24 giờ, họ đã giải mã được một phần bộ gen và xác định căn bệnh mà hành khách thứ 5 và thứ 6 mắc phải là Andes – chủng virus có khả năng lây từ người sang người qua tiếp xúc gần. Cùng ngày, các phòng thí nghiệm ở Nam Phi và Thụy Sĩ cũng đưa ra kết luận tương tự. WHO sau đó công bố kết quả này trong một cuộc họp báo.
Nỗ lực toàn cầu nhằm tìm kiếm câu trả lời
Con tàu từng ghé qua nhiều hòn đảo xa xôi ở Đại Tây Dương, trong khi 3 hành khách đã tử vong. Trong đó, có một người quá cảnh ở Johannesburg. May mắn là giới khoa học chưa phát hiện đột biến đáng lo ngại nào so với đợt bùng phát virus Hanta ở Argentina giai đoạn 2018-2019.
“Giải trình tự gen giúp chúng tôi hiểu rõ mức độ lây truyền của virus”, Tiến sĩ Moussa Moise Diagne – nhà virus học kiêm phụ trách bộ phận giải trình tự gen của Viện Pasteur Dakar – cho biết.
Các chuyên gia cảnh báo nhiều ca nhiễm mới vẫn có thể xuất hiện trên thế giới do virus Hanta có thời gian ủ bệnh kéo dài tới 6 tuần. Nhiều câu hỏi vẫn chưa có lời giải, như ca nhiễm đầu tiên xuất hiện ở đâu và vào thời điểm nào – yếu tố quan trọng để ngăn virus lan ra ngoài vùng dịch.
Tàu du lịch MV Hondius cập cảng Rotterdam (Hà Lan) ngày 18/5. (Nguồn: AP)
Vai trò của phòng thí nghiệm tại Tây Phi trước đây chưa từng được nhắc đến chi tiết, nhưng đây được xem là ví dụ cho thấy mạng lưới nghiên cứu toàn cầu có thể phối hợp ra sao để kiểm soát dịch bệnh.
“Việc có được năng lực và khả năng phát hiện các mầm bệnh khác nhau này ở những khu vực khác nhau trên thế giới là điều tối quan trọng. Điều này thực sự quan trọng đối với việc quản lý ca bệnh lâm sàng”, ông Diagne cho biết. Theo ông, việc xác định nhanh tác nhân gây bệnh có ý nghĩa rất lớn trong điều trị và truy vết tiếp xúc. Đây là yếu tố then chốt để ngăn dịch bệnh lan rộng.
Viện Pasteur Dakar là tổ chức phi lợi nhuận của Senegal, giữ vai trò quan trọng trong công tác ứng phó với dịch bệnh tại khu vực châu Phi cận Sahara. Đây cũng là một nhánh của Mạng lưới Pasteur toàn cầu.
Trong đại dịch COVID-19, viện đã hỗ trợ khoảng 20 quốc gia. Ngoài ra, đơn vị này còn tham gia ứng phó với các đợt bùng phát Marburg ở Guinea và Ebola tại Cộng hoà Dân chủ Congo, bao gồm việc phát triển xét nghiệm nhanh cho đợt bùng phát hiện tại.
Cập nhật liên tục tin tức thế giới 24h mới nhất để nắm bắt nhanh các thông tin quân sự quốc tế đáng chú ý, được tổng hợp kịp thời trong ngày.
