Văn học mạng Trung Quốc thời gian gần đây đã có một cú bùng nổ rất lạ trong mảng linh dị dân gian: không cần dựa vào những cú hù dọa giật mình, mà dùng một nỗi sợ âm ỉ, lặng và sâu để siết người đọc lại.
Vớt Thi Nhân của Thuần Khiết Đích Tiểu Long lan truyền mạnh vì nó làm đúng điều mà những tác phẩm thể loại xuất sắc luôn làm: dùng siêu nhiên để mổ xẻ những vết nứt rất thật của đời sống con người.
Về thành tích, tác phẩm ghi dấu rõ rệt ngay trên hệ thống của Qidian: từng giành hạng nhất bảng nguyệt phiếu nam tần tháng 12/2024, đồng thời đạt các mốc tích lũy như 500.000 lượt “sưu tầm” (收藏). Ngoài ra, thông tin hiển thị trên trang sách cho thấy truyện đã cập nhật hàng trăm chương, phản ánh nhịp ra chương dày và lượng độc giả theo sát. Một số thống kê tổng hợp cũng ghi nhận đây là tác phẩm có tháng bùng nổ nguyệt phiếu rất mạnh (mốc 346.130 phiếu trong tháng 12/2024).
Độc giả gọi tác phẩm bằng một nghịch lý nghe tưởng không thể đi chung: “vừa quỷ dị lại vừa chữa lành”. Và chính vì vượt khỏi khuôn chuyện ma đơn giản để dệt thành một câu chuyện vừa lạnh gáy vừa giàu suy ngẫm, nên nó mới để lại dư chấn lâu như vậy.
Nhân vật chính là một đứa trẻ 10 tuổi, nhưng có cái đầu của người lớn
Nhân vật trung tâm không phải kiểu “anh hùng nhí” thường gặp. Lý Truy Viễn, một cậu bé 10 tuổi bị đưa về quê sống với ông bà sau khi bố mẹ ly hôn, mang một tình trạng kỳ lạ gọi là “túc tuệ”, kiểu “khôn sớm”.
Không phải thông minh vặt hay lanh lợi, mà là một dạng hiểu đời và đầu óc đi trước tuổi. Khi những người anh họ còn chật vật, cậu lại âm thầm giải được cả bài toán cấp cao hơn, rồi vẫn phải diễn cho tròn vai một đứa trẻ ngây ngô như mọi người mong đợi.
Đây là một nước cờ cực lợi cho kinh dị.
Cùng một đôi mắt trẻ con nhưng lại có năng lực diễn giải của người trưởng thành, câu chuyện tạo ra một góc nhìn vừa mong manh vừa sắc lạnh. Nỗi sợ siêu nhiên và sự tàn nhẫn của thế giới người sống được nhìn bằng sự yếu ớt của một đứa trẻ, nhưng được “xử lý” bằng độ tỉnh táo phân tích của người lớn, khiến truyện chạm thẳng vào những góc tối mà không cần tấm đệm ngây thơ để giảm đau.
“Người vớt thi” là cây cầu giữa hai cõi, không chỉ là một nghề
Trong thế giới của truyện, nghề được gọi tên không dừng ở việc vớt xác dưới sông. “Người vớt thi nhân”, mà hình tượng tiêu biểu là Lý Tam Giang, giữ một vai trò mang tính tinh thần nhiều hơn là “xử lý hiện trường”.
Ông là đầu mối chuyên nghiệp kết nối dân làng với những người chết đuối, một công việc đòi hỏi vừa gan dạ vừa thấu cảm, vừa có sức chịu đựng tâm linh.
Truyện nâng cái nghề “đụng tử khí” này lên thành một loại trách nhiệm thiêng, rồi định nghĩa lại bằng một triết lý làm xương sống cho toàn bộ câu chuyện:
Người vớt thi nhân không chỉ chạm vào thi thể; họ là cây cầu nối người sống và người chết.
Điểm hay là: thay vì biến nghề này thành biểu tượng của sự ghê rợn, truyện lại biến nó thành người giữ thăng bằng cho trật tự vô hình. Từ đó, thứ đáng sợ không còn nằm ở thế giới âm, mà nằm ở sự hỗn loạn do con người tạo ra khiến trật tự ấy bị phá vỡ.
Thứ kinh dị thật sự không phải ma quỷ, mà là bản tính con người
Vớt Thi Nhân có nhiều cảnh chạm trán siêu nhiên lạnh sống lưng, nhưng những khoảnh khắc đáng sợ nhất lại đến từ sự độc ác của người sống. Câu chuyện về Tiểu Hoàng Oanh, một người hát rong bị giết rồi ném xuống sông, là ví dụ rõ nhất. Sự ám của cô không phải trò ác vô cớ, mà là hệ quả trực tiếp của cái ác rất trần gian.
Truyện đóng đinh một mệnh đề về bản chất của cái ác, thứ khiến người ta nhớ dai:
Người sợ ma, ma sợ lòng người ác.
Hồn ma trong truyện không chỉ phản chiếu sự tàn nhẫn của loài người, mà còn là “câu trả lời” không thể né của vũ trụ khi đạo đức sụp xuống. Khi công lý của người sống bất lực, cái cân sẽ bị kéo lại theo cách nguyên thủy và tàn nhẫn hơn.
Báo oán có thể là một dạng công lý trong Vớt Thi Nhân
Cao trào đạo đức của truyện nằm ở lúc oan hồn Tiểu Hoàng Oanh bám lấy Lý Truy Viễn, tìm “thế mạng”. Nếu theo công thức quen, người ta sẽ tìm cách trừ tà hoặc tiêu diệt vong. Nhưng truyện rẽ sang một hướng vừa sốc vừa khó nuốt.
Thay vì đối đầu, Lý Tam Giang chọn giúp cô. Ông không xua đuổi; ông dẫn đường. Ông đưa hồn Tiểu Hoàng Oanh thẳng tới nhà kẻ hại cô, trao cho cô cơ hội tự đòi lại món nợ. Khoảnh khắc này định vị Lý Tam Giang không phải kiểu “pháp sư hiện đại”, mà là một tác nhân của công lý dân gian cổ xưa. Trong một thế giới nơi kẻ ác có thể được che chắn bởi địa vị và quyền lực, truyện đặt ra một logic gai người: báo ứng siêu nhiên không chỉ là lựa chọn thay thế công lý, mà chính là một dạng công lý, vận hành theo đạo lý nguyên sơ, thỏa đáng theo cách lạnh lùng.
Chuyện ma vẫn có thể “chữa lành” rất sâu
Cụm “vừa quỷ dị lại vừa chữa lành” hóa ra là mô tả đúng nhất. Dưới lớp lạnh gáy, câu chuyện neo rất chặt vào gia đình, cộng đồng, và sự thương xót dành cho người đã khuất. Hành trình của Lý Truy Viễn không phải học cách “đánh quái”, mà là học cách hiểu những bi kịch đã tạo ra “quái”.
Sự chữa lành này còn đi ngược về đời sống của chính cậu bé. Một đứa trẻ bị gửi đi sau cuộc ly hôn, cô lập bởi trí tuệ phải giấu, lại tìm được mục đích sống và mối dây gắn kết gia đình thông qua một nghề vừa rùng rợn vừa thiêng. Khi giúp người chết được yên, cậu cũng tự hàn gắn cảm giác lạc lõng của mình. Nhờ vậy, truyện vừa thỏa mãn tò mò bản năng về điều cấm kỵ, vừa trao cho người đọc một thứ can đảm: dám nhìn thẳng vào sự thật.
Kết: Nỗi rùng mình ở lại rất lâu
Vớt Thi Nhân dùng siêu nhiên không phải để hù dọa đơn giản, mà như một ống kính soi vào những sự thật về sống chết, công lý, và bản chất con người. Nó nhắc rằng câu chuyện gây ám ảnh nhất không nhất thiết là thứ động đậy trong đêm, mà là bóng tối có thể nằm ngay trong tim người sống.
Cuối cùng, thứ ám ta hơn là linh hồn người chết, hay là những lựa chọn của người đang sống?
